/** * */

Shell Shock

Duitse soldaat met Shell Shock
Enlarge
Duitse soldaat met Shell Shock

Inhoud

Inleiding

Shell Shock (Frans: Obusite, Duits: Kriegszitter) is een verschijnsel bij soldaten dat zich voor het eerst op grote schaal voordeed in de Eerste Wereldoorlog. Onder andere banamingen was het verschijnsel al eerder bekend bij soldaten uit eerdere oorlogen en het kwam in alle landen voor.

Verschijnselen

Een grote variëteit aan klachten en symptomen werd beschreven. De mannen raakten gedesorienteerd, konden niet meer lopen, hadden hevige tremoren (vandaar de Duitse benaming), angsten (een voorwerp als een laars of veldmuts kon al tot paniek leiden), overgevoeligheid voor geluid, slapeloosheid, onvermogen tot een gesprek. Een uiterlijk kenmerk was vaak een starende, “lege” blik in de ogen.

Oorzaak

Charles S. Myers in 1920
Enlarge
Charles S. Myers in 1920

Over de oorzaak tastten de zenuwartsen in die tijd nog volledig in het duister. De Britse arts Charles Myers was de eerste die de term “Shell Shock” gebruikte in een artikel in The Lancet begin 1915. Hij dacht dat het ging om een hersenbeschadiging die veroorzaakt werd door granaatinslagen vlakbij en de koolmonoxide die bij de explosies vrijkwam. De verschijnselen werden ook gezien bij soldaten die een ernstige hoofdwond hadden opgelopen, meer deze slachtoffers hadden geen hoofdwonden. Ook de Duitse arts Hermann Oppenheim was dezelfde mening toegedaan.

Terwijl het aantal gevallen in 1915 en 1916 steeds verder toenam bleek Myers’ verklaring niet juist, omdat er steeds meer patiënten bij kwamen die helemaal niet onder granaatvuur hadden gelegen. Er werd toen gedacht aan een meer psychologische oorzaak, hoewel deze wetenschap nog in de kinderschoenen stond. Sigmund Freud meende dat de symptomen werden veroorzaakt door het te lang onbewust verdringen van angst om de zelfachting te behouden.

De epidemie van 1916

De Britse authoriteiten bleven het onderscheid maken tussen patiënten die al dan niet onder artillerievuur hadden gelegen, ondanks het feit dat de symptomen identiek waren. Zo kreeg de eerste categorie het stempel W (wounded) op de status, terwijl de tweede het stempel S (sick) kregen. Deze laatste groep werd in zijn klachten beduidend minder serieus genomen.
In het begin werden Shell Shock-gevallen snel van het front afgevoerd. Maar tijdens de Slag aan de Somme rees het percentage gevallen tot 40% van het totaal, en de Britse leiding maakte zich grote zorgen over de toekomstige inzet van militairen.

Pogingen tot behandeling

Men begon te denken over een betere behandeling van de slachtoffers. Men werd meer alert op beginnende gevallen, en beginnende gevallen werden niet meer ver achter het front behandeld. De hele begeleiding was gericht op het zo snel mogelijk weer inzetbaar maken van beginnende of lichte gevallen door persoonlijke begeleiding. Alleen patiënten die na een paar weken nog niet verbeterd waren werden afgevoerd naar een viertal gespecialiseerde centra, waar ze werden behandeld met een mengsel van prychologische begeleiding, watertherapie en electroshock. Ook werden de trillende ledematen met electrische stroom bewerkt. De Fransen volgden deze lijn al veel langer.
De nieuwe behandeling bleek succesvol: Bij de gruwelijke Slag bij Passchendale was het percentage shell Shock-slachtoffers gedaald tot rond de 1%. Behandeling van de slachtoffers hing sterk af van de opvatting van plaatselijke artsen en de rang van de patiënt. Aan het eind van de oorlog waren in Engeland 19 militaire ziekenhuizen die uitsluitend Shell Shock-patiënten behandelden, nog tot ver na afloop van de oorlog.

Britse ontkenning

Het Britse leger schafte de diagnose in 1917 af. Er mocht zelfs in medische publicaties niet meer over gesproken worden! De kijk op de slachtoffers verhardde zich. Velen ervan werden verdacht van lafheid of zelfs simulatie. Zodoende werden patiënten nogal eens beschuldigd van een “gebrek aan karakter”. Tussen de 3080 doodvonnissen wegens lafheid en desertie (waarvan 346 “shot at Dawn”) waren veel Shell Shock-gevallen.

Shell shock tegenwoordig

Dezelfde verschijnselen worden sindsdien gezien onder alle soldaten die deelgenomen hebben aan militaire operatie in latere conflicten. Ook vandaag de dag ziet men nog gevallen bij veteranen. De diagnose Shell shock is inmiddels verlaten: met deelt de afwijking tegenwoordig in bij het Post Traumatic Stress Syndrome (PTSS).

Meer lezen en zien

http://forumeerstewereldoorlog.nl/viewtopic.php?t=5256
http://www.youtube.com/watch?v=RRv56gsqkzs
http://www.youtube.com/watch?v=S7Jll9_EiyA

Afkomstig van WO1Wiki NL, de Vrije Encyclopedie. "http://www.forumeerstewereldoorlog.nl/wiki/index.php/Shell_Shock"
Personal tools