/** * */

QF 1 pounder pom-pom

Australische troepen tijdens de tweede boerenoorlog met het stuk op een veld-affuit gemonteerd
Enlarge
Australische troepen tijdens de tweede boerenoorlog met het stuk op een veld-affuit gemonteerd
.


QF 1 pounder pom-pom
Gebouwd door:
Bouwjaar: 1890-
Gewicht geschut: 186 kg geschut enkel, werd op vele verschillende affuiten ingezet
Totale lengte: TEKST
Lengte loop: 186 m
Gewicht granaat: 0.45 kg
Kaliber: 37 mm
Elevatiehoek: Afhankelijk van het soort affuit
Traverse: {{{traverse}}}
Vuursnelheid: 100 schoten/minuut
Mondingssnelheid: 367 m/s
Bereik: 4110 m Mk I+ op affuit veldgeschut
Gebruik: Groot Britannië, België, Duitsland en nog , luchtafweergeschut
Bijzonderheden: eerste luchtafweerkanon om een vliegtuig neer te halen


Inhoud

Origine

De 1 pdr pom-pom was een wapen ontwikkeld door Hiram Maxim, de uitvinder van het moderne machinegeweer. (van hetMaxim Machinegeweer en het iets gemodificeerde Vickers (Machinegeweer)) Het was eigenlijk gewoon een vergrote versie van zijn machinegeweren om er explosieve granaten mee af te vuren. Het was het kleinste kaliber dat explosieve granaten kon afvuren. Ook had het een groter bereik dan de mitrailleurs. Zoals alle Maxim producten was het zeer betrouwbaar. en er werd door veel landen van gebruik gemaakt. Het werd zoals de mitrailleur gevoederd met een munitieriem. Het kreeg de bijnaam Pom-pom wegens het karakteristieke geluid dat het maakte tijdens het afvuren. Het is trouwens goed te beseffen dat dit wapen bestond en in productie werd genomen voor het snelvuur veldgeschut (vooral buiten Frankrijk) in dienst werd genomen.

Toepassingen

1 pdr QF gun op luchtafweermontering in het Imperial War Museum. Bron, gebruiker shimgray.
Enlarge
1 pdr QF gun op luchtafweermontering in het Imperial War Museum. Bron, gebruiker shimgray.

1. Veldgeschut

  • Voor de eerste wereldoorlog had het vooral twee toepassingen: Als anti-torpedoboot bewapening op grotere oorlogsschepen. Doch was in deze rol snel verouderd wegens de toenemende grootte van torpedoboten en en het steeds groter wordende bereik van torpedos, zodat die konden worden afgevuurd buiten het bereik van de 1 pdr pom-pom.
  • Ten tweede werd het als een soort licht veldgeschut gebruikt in direct en indirect vuur. We mogen niet vergeten dat het wapen voor het snelvurend veldgeschut werd ingevoerd.

Tijdens de tweede boerenoorlog werd het door de "boeren" met veel succes ingezet (met granaten in Duitsland speciaal gefabricerd omdat men deze nogal moeilijk in Groot Britannië kon aankopen. Een vaak gebruikte taktiek was om met het geschut enkele schoten in indirect vuur langzaam af te schieten (over uren tijd) tot zeker was dat het op het doel gericht stond. Op dat moment werd er dan een volledige kogelriem doorgejaagd, met als gevolg dat de vijand bij verassing plots door exploderende granaten werd overspoeld. Deze vroege pom-poms stonden trouwens op affuiten van lijkend op die van licht veldgeschut gemonteerd. (zoals de eerste mitrailleurs)

  • Met de invoering van het snelvurend veldgeschut was de pom-pom eigenlijk verouderd. Het had minder bereik dan de meeste kanonnen. Verder bleek bij testen dat ondanks het snelle vuren, er veel meer totaal granaatgewicht moest worden afgevuurd om hetzelfde effect te verkrijgen als dat van de grotere granaten van veldgeschut. Daarenboven kon het geen schrapnels afvuren, de belangrijkste soort munitie voor en in het begin van de eerste wereldoorlog.
Links: een Duitse 37x94R huls met granaat voor de Duitse Maxim Flak M.14Rechts: een Duitse verchroomde 37x101SR huls met granaat voor de Krupp Sockelflak. Zowel de Krupp Sockelflak als ook de Maxim Flak M.14, gebruiken hetzelfde projectiel. Enkel werden de projectielen voor de Maxim Flak M.14 voorzien met twee banden, terwijl het projectiel voor de Krupp Sockelflak werd voorzien met een band. Let op! de ontsteker onderaan zijn zeer gevaarlijk en gevoellig!!!
Enlarge
Links: een Duitse 37x94R huls met granaat voor de Duitse Maxim Flak M.14
Rechts: een Duitse verchroomde 37x101SR huls met granaat voor de Krupp Sockelflak.
Zowel de Krupp Sockelflak als ook de Maxim Flak M.14, gebruiken hetzelfde projectiel. Enkel werden de projectielen voor de Maxim Flak M.14 voorzien met twee banden, terwijl het projectiel voor de Krupp Sockelflak werd voorzien met een band. Let op! de ontsteker onderaan zijn zeer gevaarlijk en gevoellig!!!
Belgische Maxim QF 1 pounder pom-pom in het Koninklijk Museum van het Leger en de Krijgsgeschiedenis.
Enlarge
Belgische Maxim QF 1 pounder pom-pom in het Koninklijk Museum van het Leger en de Krijgsgeschiedenis.

2. Luchtafweer.

Bij het begin van de eerste wereldoorlog bleek de behoefte aan luchtafweergeschut. Snel werd de 1pdr pom-pom uit de reserves gehaald en op speciale voeten (vast) gezet met hoge elevatie om luchtafweergeschut te verkrijgen met een hoger bereik dan de mitrailleurs. Het kreeg dan de designatie QF 1 pounder+++ of QF 1 pounder Mark 2. Het grote nadeel was dat het enkel explosieve of traceer granaten kon afvuren en geen schrapnels die veel effectiever waren voor luchtafweer. Meestal gingen de granaten dwars door een vliegtuig heen zonder dat de ontsteking werkte doordat vliegtuigen zo licht gebouwd waren, waarna de granaat terug naar beneden viel en op de grond explodeerde, daarom konden ook de explosieve granaten niet gebruikt worden en bleven enkel de traceer granaten over die echter werkten als een solide schot, doch een lichtspoor achterlieten. De bevolking was echter niet erg blijk met al die stukken staal van 450 gram die uit de lucht kwamen vallen. Ook had het onvoldoende plafond om zeppelins neer te halen. Het werd meestal ingezet voor de Britse home-verdediging (vooral Londen, op daken van hoge huizen en zo). Maar ook aan het front. Zo werd Luitenant O.F.J. Hogg de eerste persoon om een vliegtuig neer te halen met een stuk luchtafweergeschut met 75 granaten op 23 September 1914 in Frankrijk.

Ook werd het nog beproefd als "zwaar geschut" op vliegtuigen, maar werd daar snel vervangen door de QF 2-pounder.

Dienst in Duitsland.

In het begin van de oorlog werd het in Duitsland nog ingezet als "zware Mitrailleur", bij het leger en de marine. Daarna ook als luchtafweergeschut: Maxim flak m14 of 3,7 cm Maschinenflak. Verder werd het ingezet bij de Schutztruppe in oost Afrika waar het het enige "artillerie" stuk was tot de kanons van de Köningsberg het lokale leger vervoegden. Verder werd het op zee nog op enkele handelsraiders gebruikt.

Duitse troepen met de Maxim Flak M14, Duitse benaming voor Maxim QF 1 pounder pom-pom.
Enlarge
Duitse troepen met de Maxim Flak M14, Duitse benaming voor Maxim QF 1 pounder pom-pom.

Het leger bezat slechts een beperkt aantal van deze kanonnen en vroeg en kreeg er 100 van de marine geleverd. Krupp bouwde 2 typen monteringen voor deze kanons om ze als luchtafweergeschut te kunnen inzetten.

De eerste montering bestond uit een aanpassing van de marinemontering: deze werd aangepast zodat ze een elevatie van 80 graden kreeg, en werd geplaatst op het tweewielige affuit van het oude 9 cm Feldkanone 73/88. de affuiten van deze laatsten waren immers beschikbaar omdat men de lopen van dit oud kanon in nieuwe luchtafweermonteringen had ingelegd (!). Dit was geen bevredigende oplossing: door de wielen van het affuit, oorspronkelijk voor veldgeschut voorzien, was de traverse tot 100 graden beperkt en de stabiliteit bij het afvuren was slecht. Deze stuks werden in juni en augustus 1915 geleverd. Vreemd genoeg zijn er foto's van dit stuk genomen in 1918 in de parken van buitgemaakt geschut en werden dus niet alle beschikbare stukken naar de volgende, verbeterde versie omgewerkt.

De tweede versie was veel beter en simpeler. De mobiliteit werd opgegeven en de sokkel van het geschut werd op een grote kruisvormige bedding geplaatst. Dit gaf de mogelijkheid van een traverse van 360 graden en vooral een veel stabielere afvuurpositie wat de nauwkeurigheid sterk vergrootte.

Naast deze aan het leger geleverde stuks, hield de marine er nog veel voor zichzelf (onbekend hoeveel). Deze werden vaak ingezet als kustverdedigingsgeschut. Hiervoor waren ze zeer geschikt omdat ze een dubbele rol hadden: luchtafweergeschut voor de zwaardere batterijen geschut en de strandverdediging in geval van invasie. Zo stond er bijvoorbeeld een batterij van deze stukken opgesteld op de pier van Zeebrugge ten tijde van de aanval aldaar.

Dienst in Oostenrijk-Hongarije

Op 9 december 1899 gaven vertegenwoordigers van Vickers een demonstratie met de pom pom voor een commissie van de Oostenrijks-Hongaarse marine. Deze was zo onder de indruk dat ze het demonstratie-stuk ter plaatse kocht en verdere 7 stuks bij Vickers bestelde. Ook werd een licentie gekocht om het stuk bij Skoda werke in productie te nemen. Het wapen kreeg de benaming: Vickers 37 mm Mitrailleuse C/1900. Naast de acht stuks rechtstreeks bij Vickers aangekocht werden er 70 stuks gebouwd onder licentie bij Skodawerke.

Dienst in België

Het stuk deed ook in België dienst als luchtafweergeschut (8 stuks aangekocht bij Vickers voor de eerste wereldoorlog, eventueel aangevuld later met verdere stuks).

Andere Landen

Het is op dit moment niet duidelijk welke landen juist hoeveel 1 pounder pom-poms gebruikten. Uit de archiven van Vickers blijkt in ieder geval dat de volgende stuks werden geleverd aan het buitenland buiten deze reeds vermeld:

Japan: 154 stuks, Frankrijk: 86 stuks, China: 64 stuks, Noorwegen: 38 stuks, Mexico: 33 stuks, Zweden: 29 stuks, Portugal: 14 stuks, Brits-Indië: 6 stuks, Nieuw Zeeland: 4 stuks en 22 verdere stuks met onbekende kopers.

Verder werd het ook nog gebruikt door de Verenigde staten. Het werd lokaal gebouwd onder de designatie Maxim-Nordenfeldt 1-pdr Mark 6. Een verdere ontwikkeling was de Maxim-Nordenfeldt 1-pdr Mark 7, die een kortere loop had (30 kalibers lang in plaats van 42,5 kalibers lang). Ze zijn in grote aantallen door de marine van de Verenigde Staten gebruikt, eerst als anti-torpedoboot wapen, later als licht luchtafweerwapen, maar de juiste productie-aantallen ontbreken op dit moment.

Na de eerste wereldoorlog werd het overal snel uit dienst genomen. In Groot Britannië werd zijn rol overgenomen door de QF 2-pounder Pom-pom

Afkomstig van WO1Wiki NL, de Vrije Encyclopedie. "http://www.forumeerstewereldoorlog.nl/wiki/index.php/QF_1_pounder_pom-pom"
Personal tools