/** * */

QF 13 pounder 9 cwt gun

 13pdr9cwt AA kanon te Cambrai (13March1918)
Enlarge
13pdr9cwt AA kanon te Cambrai (13March1918)
.
QF 13 pounder 9 cwt gun op Mark IV affuit
Gebouwd door:
Bouwjaar: 1915-1918(?)(Vanaf midden 1916 eigenlijk pas in dienst)
Gewicht geschut: 8400kg
Totale lengte:
Lengte loop: 2.46 m
Gewicht granaat: 5.67 kg
Kaliber: 76.2 mm
Elevatiehoek: plus 0° tot plus 80°
Traverse: {{{traverse}}}
Vuursnelheid: 8 schoten/minuut
Mondingssnelheid: 655 m/s
Bereik: 5,790 m
Gebruik: Groot Britannie
Bijzonderheden: één van de eerste speciaal ontworpen stukken luchtafweergeschut


Inhoud

Origine

Na talrijke improvisaties en omgebouwde stukken veldgeschut werd het duidelijk dat er een "echt" luchtafweerkanon nodig was. Hiermee bedoel ik vooral dat een stuk gezocht werd dat de onvoldoende ballistische kwaliteiten (vooral de lage mondingssnelheid) van de vroegere stukken opving. Van zowel de Ordnance QF 18 pounder (variant:Mark II Gun op hoge elevatie luchtafweer montering) en de Ordnance QF 13 pounder(variant Ordnance QF 13 pounder Mark III) waren speciale versies gebouwd als luchtafweergeschut, doch bij beiden waren de ballistische prestaties (vooral mondingssnelheid) beneden het gewenste niveau.

Ontwerp

  • Voor het ontwerp werden zowel componenten van het Ordnance QF 18 pounder en de Ordnance QF 13 pounder gecombineerd in 1 geschut.
  • Om de mondingssnelheid te vergroten werd de obus van het 18pdr met de granaat van de 13pdr gebruikt. Dit gaf een grotere obus voor een kleinere granaat met als gevolg een hogere mondingssnelheid.
  • Hiervoor werd in de loop van de 18pdr een binnenste tube geforceerd met het caliber van de 13 pdr. Hierdoor werd het caliber van 84mm tot 76mm gereduceerd. Het obus werd aangepast door de voorkant conisch te verkleinen van 84mm tot 76mm.
  • Origineel werd het stuk op een Mark III montering geplaatst dezelfde als de hoge elevatie luchtafweer montering van de Ordnance QF 13 pounderMark III . Deze bleek echter te zwak voor de toegenomen terugslag van de 18pdr obus.
  • Daarom werd er een nieuwe montering ontworpen speciaal voor het gewicht en terugslag van de loop. Dit was de Mark IV

montering.


13pdr9cwt op een Thornycroft Lorry in met RAF museum te Duxford
Enlarge
13pdr9cwt op een Thornycroft Lorry in met RAF museum te Duxford
.

Vuurleiding

  • Luchtafweer is een ingewikkeld spel omdat er tegenover vuur op landdoelen twee extra componenten bijkomen: hoogte en verplaatsingssnelheid.
  • Daarvoor is het eerst nodig dat men aperatuur heeft om deze te meten (hoogte en snelheid). Wat niet makkelijk is. Hoogte wordt normaal indirect gemeten door de afstand van het stuk tot het vliegtuig te nemen en deze te combineren met de elevatiehoek gemeten.
  • Dan komt het volgende probleem: vliegtuigen hebben een hoge snelheid en de granaat van het kanon relatief gezien een lange vliegtijd voor het het vliegtuig bereikte.
  • De effectiefste granaat tegen vliegtuigen was de schrapnell (later werden er speciale typen schrapnell voor luchtafweer ontwikkeld) die een grote hoeveelheid kleine projectielen uitspreidde over een relatief groot doelgebied. Doch het was nodig om de tijdbuis (een ontsteker die ontploft na een ingestelde tijd, deze was eigenlijk al standaard op de schrapnell) van de grannaat op de vereiste vliegtijd in te stellen.
  • Een voorbeeld: een granaat had 22.1 seconden nodig om 4600 m te bereiken met 55° elevatie. Dus moest de vliegtuigpositie 22 seconden in de toekomst berekend worden en de tijdbuis op de juiste ontploffingstijd ingesteld. (Bron: wikipedia) Als het vliegtuig niet in rechte lijn vliegt, dan is het probleem hopeloos.
  • Dit is een zeer ingewikkeld probleem, en zelfs huidige stuks luchtafweergeschut hebben er nog steeds moeite mee, zodat de vuurleiding eigenlijk belangrijker is dan het stuk zelf. Vooral het meten van snelheid en hoogte vormen grote problemen.
  • Eerst werden hiervoor speciale tabellen en grafieken voorzien, doch tegen het einde van de eerste wereldoorlog kwam er een primitieve, mechanische computer in dienst om de vergelijkingen op te lossen ! Aan het einde van de oorlog had een batterij twee mechanische computers, een afstandsmeter, een hoogte-tijdbuis indicator, een telescoop ter identificatie van het vliegtuig als vijandelijk.

Inzet

  • De meeste stukken werden in het begin op het thuisfront ingezet, vooral voor de verdediging van Londen tot de komst van de 3in-20-cwt, daarna werden vele naar de fronten gevoerd. Het werd meestal op een truck gemonteerd.
  • In 1918 waren er 306 wereldwijd in dienst en 232 aan het westelijk front (van de in totaal 348 luchtafweerkanonnen daar). Ook werd het gebruikt in ondermeer Italië (door Britse troepen daar), Thessalonika, en ongetwijfeld andere fronten.
  • Om een vliegtuig neer te halen waren er gemiddeld 4,000 - 4,500 schoten nodig.(bron: Wikipedia)


Na de eerste wereldoorlog

  • Het stuk, hoewel het speciaal ontwikkeld was voor luchtafweer, was eigenlijk een steeds een stand-in voordat er voldoende superieure 3in-20-cwt kanonnen waren om alle andere stukken in dezelfde grootteorde te vervangen.
  • Het stuk werd verouderd verklaard in 1921 en de meeste verschroot. In Canada lijkt het te zijn gebruikt tot ongeveer 1930.
Afkomstig van WO1Wiki NL, de Vrije Encyclopedie. "http://www.forumeerstewereldoorlog.nl/wiki/index.php/QF_13_pounder_9_cwt_gun"
Personal tools