/** * */

Plan H

Inhoud

Plan H: de Franse plannen voor een inval van Zwitserland

Inleiding

Al lang voor het begin van de Eerste Wereldoorlog hadden zowel de Duitsers als de Fransen belangstelling voor het Zwitserse grondgebied. Toch respecteerden beide partijen de Zwitserse neutraliteit. Maar in augustus 1914 bracht de militaire situatie Duitsland, maar vooral Frankrijk ertoe om van gedachten te veranderen over de onschendbaarheid van Zwitserland. Duitsland zou in Zwitserland een theater kunnen zoeken voor een bewegingsoorlog tegen Frankrijk of Italië, zoals ook in België was gebeurd. Zodra de Franse GS besefte dat Zwitserland gebruikt zou kunnen worden om het Italiaanse front aan te vallen of het Franse grondgebied tussen Lyon en de regio rond Belfort te bedreigen, ontstond een aantal plannen voor een preventieve inval in Zwitserland. Deze plannen zijn nooit uitgevoerd, maar ze tonen wel aan hoever de Franse GS in deze strategie wilde gaan.

De Fransen bestudeerden twee heel verschillende mogelijkheden, zowel wat omvang als doel betrof. Het eerste was om Duitsland via Zwitserland binnen te vallen. Het stond bekend als “Plan H” (Helvétie). Het tweede was een defensief plan voor een versterkte linie in Zwitserland, genoemd “Ligne S” ("S" voor "Suisse") Deze eerste initiatieven werden later gevolgd door besprekingen over militaire samenwerking tussen Fransen en Zwitsers tussen april 1916 en maart 1918. Deze besprekingen leidden tot een nieuwe serie “plannen H” en zelfs tot een “plan H’ “.

Het eerste Plan H

Het eerste Plan H uit 1915 volgens PD Dr. H.R. Fuhrer
Enlarge
Het eerste Plan H uit 1915 volgens PD Dr. H.R. Fuhrer

De "notitie over de mogelijkheden van een actie door het Zwitserse grondgebied" ("Note sur les possibilités d’action par le territoire suisse"), verscheen op 17 november 1915 en markeert de eerste duidelijke zinspeling op Zwitserland als een mogelijk slagveld. De globale voorwaarden voor de aanval waren: “Voorbereiding in het geheim, plotselinge inval, snelle doorstoot en het neutraliseren van de militairen voor zover nodig, en aankomst aan de oevers van de Rijn.” Het eerste "Plan H" van 14 december 1915 gaf een uitgewerkte versie van de notitie. Middelen en doelstellingen waren ambitieus: 3 legers, in totaal 30 divisies, maakten deel uit van het project. De aanval was als volgt voorzien:

De linkerflank, ook bekend als Armée de Belfort, zou vanuit haar posities tussen Belfort and Montbéliard oprukken langs de versterkte linie van Pfetterhausen op haar linkervleugel, en dan de spoorwegen en wegen van de Jura controleren. Ferrette en Basel zouden worden bezet. Met de cavalerie moest het linker leger het gebied tussen de Rijn en de Aar bewaken, en de Rijnbruggen tussen Basel en het Zwitserse Koblenz;

Het middenleger, ook bekend als Armée de Besançon of Armée du Jura zou van haar posities tussen Dôle, Pontarlier en Besançon aanvallen. De voorhoede zou oprukken naar Solothurn, Aarberg en Bern terwijl de hoofdmacht de Jura over zou trekken in de richting van de meren. Na het bereiken van de Aar zou dit leger het gebied tussen Solothurn en Burgdorf bereiken. De achterhoede zou de nauwste doorgang tussen Hauenstein en Willisau beveiligen. De Rijn zou worden overgestoken tussen Koblenz en Schaffhausen om voet te zetten in het gebied van Stockach, Engen en Neustadt in Duitsland;

De rechterflank, ook bekend als Armée de Genève, zou vanuit haar posities bij Lyon, Bourg en Bellegarde de voorhoede zo snel mogelijk laten oprukken naar de lijn Bern – Thun – Boltingen – Brigg. De hoofdmacht zou per spoor vervoerd worden naar de Noordkant van het Meer van Genève en dan de voorhoede volgen. Samen met het Middenleger zou de aanval dan gericht worden op het front Sursee- Zug- Rapperswil- Uznach en verdediging leggen langs de lijn Bregenz – Arlberg – Chur. Uiteindelijk zou dit leger de Rijn oversteken tussen Schaffhausen en Konstanz en het Zuiden van Duitsland bezetten, samen met het middenleger.

De Ligne S

Behalve het aanvalsplan werd ook aan een verdedigingsplan gedacht, dat “Ligne S” heette. Dit was een idee van Generaal Dubail, die het idee opperde voor een versterkte linie “tussen Delle en de Lomont, tegenover de opening van Porrentruy, om mogelijke Duitse aanvallen af te kunnen slaan uit die richting, na Duitse schending van het Zwitsers grondgebied”. Op 17 februari 1916 had de GS van de Oostelijke legergroep een nota uitgebracht waarin onverwonden de Franse vrees voor een plotselinge Duitse aanval op die sector van het front werd uitgedrukt. Na Verdun doemden voor de Fransen andere perspectieven op betreffende samenwerking tussen Frankrijk en Zwitserland. Hierdoor kwam een eind aan een periode van strategische hersenschimmen door de Franse plannenmakers.

De militaire samenwerking en de varianten van Plan H tussen 1916 en 1918

Begin april 1916 zond de Franse militaire attaché Kolonel Pageot een serie rapporten naar het Franse hoofdkwartier waarin de Zwitsers vroegen om besprekingen over militaire samenwerking met Frankrijk. In juni volgde de mededeling dat De Zwitsers tegenstand zouden bieden tegen Franse grensoverschrijdingen en dat Franse hulp alleen gezocht zou worden in geval van een ernstige Duitse schending.

Op 24 december 1916 belastte Generaal Nivelle, de opvolger van Joffre, Generaal Foch met het plan H. Foch had weinig vertrouwen in de Zwitsers. Als nieuw doel definieerde hij het stuiten van een eventuele Duitse opmars in het Mittelland tussen Neuchâtel en Olten, in plaats van de doorstoot naar Zuid-Duitsland. Op 1 januari 1917 legde hij zijn plan voor aan Nivelle. Deze keurde het goed en legde nadruk op twee punten: Zo snel mogelijk aanvallen als de Duitsers de Zwitserse neutraliteit zouden schenden.

Besprekingen tussen de Zwitserse kolonel Sprecher en de Franse generaal Weygand leidden op 16 en 17 april 1917 in Bern tot een eerste afspraak over een militaire samenwerking. Zo’n samenwerking zou alleen plaats vinden in het geval van een schending van de Zwitserse neutraliteit, en op Zwitsers verzoek. Tegelijkertijd behield Zwitserland het recht om kleine schendingen met haar eigen strijdkrachten tegen te gaan. In juni 1917 eiste Generaal Pétain voorbereidingen van een plan om de Frans-Zwitserse grens te beschermen met 4 divisies. Vanaf dat moment verlegde de Franse GS haar aandacht steeds meer naar Zwitserland: op 5 augustus werd Foch van het plan H afgehaald en vervangen door generaal Paulinier. Vervolgens vonden besprekingen tussen Franse en Zwitserse delegaties plaats in Parijs op 15 augustus en een delegatie van Zwitserse officieren bezocht in de lente het Franse leger. De laatste bijeenkomsten gebeurden in december van dat jaar, toen Pauliner naar Zwitserland gezonden werd om het verdrag te bespreken met Weygand, vooral over de artillerie- en luchtsteun die door Frankrijk gegeven zou worden. Tevens verscheen een nieuwe variant van het plan H, waarbij weer 3 legers betrokken waren: het "Armée d’Alsace", het "Armée du Jura" en het "Armée de Genève". De ontwikkeling van het plan H eindigde begin 1918. Op 19 januari kwam men met plan H’, dat al in november 1917 was uitgewerkt, inclusief de deelname van Italiaanse en Britse troepen die vanuit Italië zouden komen) dat een nog wijder perspectief bood. Minstens 3 divisies, waaronder een Britse, en zelfs 4, zouden de Simplon- en de Lötschbergpas en gebied ten Noorden van de Gotthard bezetten. Maar de Zwitsers weigerden deelname van de Italiaanse troepen en de Italianen namen dan ook geen deel aan de besprekingen in Dijon en Lyon, waar Franse, Zwitserse en Britse militairen voor de laatste maal plan H bespreken.

Het plan H werd nooit uitgevoerd; te ingewikkeld, en in de loop van WO1 nutteloos geworden.

(Vertaald en bewerkt naar het artikel van Eric Mansuy op http://www.vogesenkaempfe14-18.de/planh.htm)

Bron: PD Dr. H.R. Fuhrer, „Die Schweizer Armee im 1. Weltktieg“ – Bedrohung, Landesverteidigung und Landesbefestigung“,NZZ-Verlag Zürich, 1999+2001, ISBN 3-85823-798-1. Bijdragen van Oswald Schwitter (CH)

Afkomstig van WO1Wiki NL, de Vrije Encyclopedie. "http://www.forumeerstewereldoorlog.nl/wiki/index.php/Plan_H"
Personal tools