/** * */

Franz Joseph

Franz Joseph (1830-1916)
Enlarge
Franz Joseph (1830-1916)
Franz Joseph Karl van Oostenrijk (Hongaars: Ferenc József Károly), Wenen, 18 augustus 1830 – 21 november 1916) was van 1848 tot 1916 keizer van Oostenrijk en apostolisch koning van Hongarije (na 1867 bekend als Oostenrijk-Hongarije).


Inhoud


Leven

Franz Josephs persoonlijke leven liet aanvankelijk weinig te wensen over toen hij in 1853 trouwde met zijn knappe nichtje Elisabeth in Beieren (Sissi), een dochter van zijn oom Max Joseph in Beieren. Uit dit huwelijk werden kort na elkaar vier kinderen geboren, onder wie de kroonprins Rudolf. Het huwelijk verslechterde echter snel doordat Sissi, die al vanaf het begin grote moeite had met het strenge hofprotocol in Wenen, zich steeds vreemder ging gedragen na de vroege dood van haar eerste dochter (in haar familie, Wittelsbach, kwam veel waanzin voor). Hijzelf had vele buitenechtelijke affaires die de huiselijke sfeer nog meer bemoeilijkten. In 1867 werd zijn broer Maximilian, keizer van Mexico, in dat land gefusilleerd. In 1889 stierf kroonprins Rudolf, door zelfmoord zoals later door de familie werd toegegeven. Zijn broer Karl Ludwig overleed in 1896 en in 1898 werd zijn vrouw Sissi vermoord door de anarchist Luigi Lucheni. Een bekende uitspraak van Franz Joseph na al dit leed was: "Mij blijft niets bespaard". En inderdaad: in 1914 werd zijn neef Franz Ferdinand, de nieuwe troonopvolger, eveneens vermoord. Naar aanleiding hiervan brak de Eerste Wereldoorlog uit. Toen Franz Joseph in 1916 ten slotte zelf overleed wist hij dat de oorlog verloren was en dat ook zijn rijk het einde naderde.

Persoonlijk

Franz Joseph was een keizer van de oude stempel, een conservatief en een plichtsgetrouw staatsman. Hij was 83 jaar oud (en daarmee de oudste vorst van Europa) toen hij op 28 juli 1914 de oorlog aan Servië verklaarde. De keizer probeerde zijn vrouw Sissi vaak wat meer bij staatszaken te betrekken en het kwam regelmatig tot een stemverheffing toen Franz Joseph zijn vrouw weer eens probeerde over te halen deel te nemen aan een plechtigheid. Op latere leeftijd werkte de keizer vaak tot diep in de nacht aan staatszaken en hij stond elke dag om 6 uur op om weer aan de slag te gaan. Vlak voor zijn dood, op 86-jarige leeftijd, werkte de bejaarde man nog aan een nieuwe grondwet.

Franz Joseph zag zich geconfronteerd met de afbrokkeling van zijn rijk, waar veel nationalistische bewegingen de kop opstaken. Verder moest Oostenrijk in de 19de eeuw veel gebieden aan bijvoorbeeld het nieuw gevormde Italië afstaan.

Regering

In het roerige revolutiejaar 1848 kwam Franz Joseph op de troon, nadat de zwakke keizer Ferdinand I was afgezet en zijn vader Franz Karl onder zware druk van zijn vrouw Sophie van de troon had afgezien. Franz Joseph was een echte conservatief van de oude stempel en probeerde met harde middelen (zoals een uitgebreide geheime politie en executie van dissidenten) in principe twee onmogelijke doelen na te streven:

  • De absolute macht van de monarchie proberen te behouden, hetgeen eigenlijk niet meer goed mogelijk was in de 19e eeuw
  • De lappendeken van het Oostenrijkse Rijk bij elkaar houden, hetgeen ook niet meer ging door het snel toenemende nationalisme van de vele volkeren binnen de grenzen.

Franz Josephs gehele rijk werd centralistisch bestuurd vanuit de hoofdstad Wenen. Ook de kerkhervormingen, ingevoerd onder invloed van de revolutionairen van 1848, die een zekere vrijheid voor niet-katholieken toelieten, werden ten nadele van de bevolking weer snel afgeschaft door de zeer katholieke keizer. In 1859 wisten Italiaanse nationalisten zich aan Oostenrijk te ontworstelen en in 1866, na een nederlaag tegen Pruisens sterk gemoderniseerde leger (dankzij de daar opgang komende industriële revolutie), was ook de tot dan toe leidende rol van Oostenrijk in de Duitse politiek uitgespeeld. Door de nederlaag tegen Pruisen ging Oostenrijk zich weer meer richten op de minder sterke oosterburen. In 1867 kwam de Oostenrijks-Hongaarse dubbelmonarchie tot stand. Hongarije bleef soeverein maar wel verenigd met Oostenrijk. Franz Joseph werd in 1867 gekroond tot koning van Hongarije. In 1907 vonden eerste algemene verkiezingen plaats. Weliswaar alleen voor mannen, maar het was een begin.

Naar aanleiding van de moord in Sarajevo in 1914 op Franz Josephs beoogd opvolger Franz Ferdinand, brak de Eerste Wereldoorlog uit. Tijdens de oorlog, in 1916, stierf Franz Joseph. Hij liet een zwak rijk achter, waarvan hij wist dat het einde in zicht was. Zijn opvolger was zijn achterneef Karl I.

Naar hem werd de eilandengroep Franz Joseph-Land vernoemd.

In de bekende film Sissi (1955), en de twee vervolgfilms, werd een zeer romantisch maar geen echt waarheidsgetrouw beeld van Franz Joseph neergezet door de acteur Karlheinz Böhm. Sissi werd onvergetelijk vertolkt door Romy Schneider.

Titels

Franz Josephs titels luidden volledig:

Zijne Keizerlijke en Koninklijke Apostolische Majesteit,
Franz Joseph I
  • bij de gratie Gods Keizer van Oostenrijk,
  • Apostolisch Koning van Hongarije
  • Koning van Bohemen, van Dalmatië, Kroatië, Slavonië en Galicië, Lodomerië en Illyrië
  • Koning van Koning van Jeruzalem etc.;
  • Aartshertog van Oostenrijk;
  • Groothertog van Toscane en Krakau;
  • Hertog van Lotharingen en van Salzburg, Stiermarken, Karinthië, Krain en Boekowina;
  • Grootvorst van Zevenburgen
  • Markgraaf van Moravië;
  • Hertog van Opper- en Neder-Silezië, van Modena, Parma, Piacenza en Guastalla, van Auschwitz en Zator, van Teschen, Friuli, Ragusa en Zara;
  • Vorstelijk Graaf van Habsburg en Tirol, van Kyburg, Gorizia en Gradiska;
  • Vorst van Trente en Brixen;
  • Markgraaf van Ober- en Niederlausitz en Istrië;
  • Graaf van Hohenems, Feldkirch, Bregenz, Sonnenberg etc.;
  • Heer van Triëst, van Cattaro en van de Windische Mark;
  • Grootwoiwode van het woiwodschap Servië
Afkomstig van WO1Wiki NL, de Vrije Encyclopedie. "http://www.forumeerstewereldoorlog.nl/wiki/index.php/Franz_Joseph"
Personal tools