/** * */

Formidable klasse


Formidable klasse
Land: Groot-Brittannië
Klasse: Formidable-klasse (3 schepen)
Waterverplaatsing (toegelaten tonnen): 15 900 ton volbeladen.
Afmetingen (lengte / breedte / diepgang): 120 m / 22.35 m / 9 m
Bewapening (kanons / torpedobuizen): Twee dubbele 12-inch (305 mm) MK IX kanons, twaalf enkele 6-inch 40 cal. (152 mm)kanons, 14 twaalfponders (76 mm) 6 3 ponder (47mm). Vier 18-inch (457-mm)torpedobuizen.
Pantser (gordel / dek / hoofdgeschutstorens): pantsergordel: 229 mm (9 inch) over de machines en magazijnen, vooraan in stappen aflopend van 178 naar 51 mm, achteraan 24,5 mm, kopschot:254-229 mm(10-9 inch, enkel achteraan), dekken: hoofddek 25,4 mm, pantserdek 50 mm, geschutstorens: 254 mm voorkant, 203mm zijkant, 50 mm dak, kazematten:152 mm vooraan, 51 mm achteraan/dak/vloer.
Voortstuwingsinstallatie (ketels / machines): 2 x drievoudige expansie stoommachine
Totale APK: 15000 as-pk
Brandstofvoorraad: 900 ton kolen normaal; 2000 ton max.
Prestaties (snelheid / actieradius): 18 knopen (5550 zeemijl bij 10 knopen)
Bemanning: 747 als voltooid gemiddeld
Gebouwd door:
Opdracht verstrekt: 1898
Kiel gelegd: 1898-1899
Tewaterlating: 1899
In dienst gesteld: 1902
Einde: zie tekst


HMS Formidable
Enlarge
HMS Formidable

Inhoud

Genese

Voor het fiscaal jaar 1897 waren er vier slagschepen voorzien. Er werd één extra schip van de Canopus klasse in opdracht gegeven (HMS Vengeance), omdat het ontwerp al klaar was en onmiddelijk aan de bouwers kon worden doorgegeven. Voor de 3 overblijvende schepen kon men dan de tijd nemen om een nieuw ontwerp te ontwikkelen.

Sinds de bouw van de eerdere Canopus klasse waren er nieuwe krachtigere kanons beschikbaar: het 30,5 cm L 40 (12in 40cal Mk IX) kanon voor de hoofdbewapening en het 15,2 cm L45 (6in 45 cal Mk VII) kanon. Samen met een verbeterde uitvoering van de geschutstorens zou dit per schip een extra gewicht van 150 ton hoog in het schip betekenen. Daarom werd besloten om de schepen terug groter te maken en ze een waterverplaatsing gelijkaardig aan de Majestic klasse te geven.

Het ontwerp werd dan officieel ook als een "verbeterde Majestic" aangeduid. Uiteindelijk zou het toch nog 100 ton zwaarder worden dan de Majestic klasse.


Bewapening

Voor de hoofdbewapening werd het nieuwe 12in 40cal Mk IX kanon ingebouwd in twee dubbeltorens. Tegenover de 12 inch 35 cal MK VIII van de Majestic klasse en de Canopus klasse had dit kanon een langere loop ( 5 calibers langer). Het kanon had ook het nieuwe Welin sluitstuk waardoor het sneller kon geladen worden. Het kanon was het eerste grote kanon dat met de typische Britse wirewound opbouw gemaakt was: De binnenste kanontubes werden omwikkeld met enkele kilometers staaldraad onder hoge spanning en vervolgens werd er een buitenste buis (jacket/mantel) omheen gekrompen. De voorgespannen staaldraad maakte het kanon veel sterker dan kanons uit die periode die enkel uit opeengekrompen buizen bestonden en maakte de voorheen vermelde grotere aandrijflading mogelijk. In dienst zouden ze ook betrouwbaarder blijken dan hun voorgangers.

Door de grotere sterkte van het kanon kon een grotere cordiet aandrijflading worden gebruikt en samen met de langere looplengte gaf dit een hogere mondingssnelheid voor de granaten met bijgevolg een hoger doordringend vermogen (het bereik werd in deze periode niet als belangrijk aanzien aangezien men ervan uitging dat alle gevechten op korte afstand zouden worden gevoerd).

In HMS Formidable en HMS Implacable werden BVI monteringen gebruikt. In HMS Irresistible werd de nog experimentele BVII montering ingebouwd. Deze laatste montering was een experimenteel model door Vickers geproduceerd en het werd op het schip zelf uitgetest toen het nog in aanbouw was. Beide monteringen lieten laden onder alle traverses en elevaties toe en hadden een tussenverdieping in de barbette als extra bescherming tegen magazijnbranden.

Ook de secundaire bewapening bestond ook uit een nieuw type kanon, het 6in 45 cal Mk VII, wat ook een langere loop had dan de secundaire kanons van de voorgaande slagschip typen.

De secundaire bewapening stond opgesteld in 8 gepantserde kazematten op het hoofdek (dus in de romp ingebouwd) met 4 kazematten erboven op de hoeken van de bovenbouw. De 12 ponds, anti-torpedoboot bewapening stond als volgt opgesteld: 4 stuks in elke zijde van de bovenbouw tussen de kazematten met 15,2 cm geschut. Vier werden nabij de boeg in de romp ingebouwd en 4 idem nabij het hek, allen zonder enig pantser.

De 6 3-ponds kanons stonden zoals voorheen op platformen in de masten opgesteld.

Bepantsering

Het pantserschema kan worden gezien als een combinatie van het pantserschema van de Majestic klasse en de Canopus klasse. Van de Canopus klasse werd de technologie van het moderne Krupp gecementeerde pantser overgenomen, de twee pantserdekken en de lichte pantsering van de boeg. De dikte van het pantser werd echter op deze van de Majestic klasse gebaseerd. In de ogen van de ontwerper maakte het dikkere, moderne pantser deze schepen praktisch onkwetsbaar voor de toenmalig in gebruik zijnde kanons. Verder werd er als nieuw element een strook dun panster op de romp achter de achterste hoofdgeschutstoren toegevoegd.

Machinerie

De drievoudige expansie machines waren gebaseerd op het ontwerp van deze in de Majestic klasse. Door technische verbeteringen kon het vermogen echter van 12000 pk tot 15000 pk worden opgedreven, op ongeveer hetzelfde volume en gewicht. Doordat de rompvorm beter was uitgetest in model bassins kon op een zwaardere, bredere romp dan de Canopus klasse toch 18 knopen worden gehaald.

Schepen in de klasse


HMS Formidable

In dienst gesteld in 1901 maakte het schip deel uit van de Kanaalvloot bij de mobilisatie in 1914. Hierbij nam ze deel aan het transport van troepen voor de verdediging van Oostende op 25 augustus 1914. Op 1 Januari 1915 werd het schip getorpedeerd door SM U-24. Toen het schip werd getorpedeerd was het met lage snelheid in een eskader van 5 pre-dreadnoughtslageschepen aan het oefenen. Het eskader had op lage snelheid een aantal maneuvres uitgevoerd, waarbij zonder te zigzaggen en zonder anti-duikboot escorte verscheidene keren hetzelfde gebied werd doorkruist: een ideaal doelwit voor een onderzeeboot. Door het onder water laten lopen van compartimenten aan de niet getroffen zijde werd eerst voorkomen dat het schip kapseisde, maar 20 minuten later werd het door een tweede torpedo getroffen en zonk vrijwel onmiddellijk met een verlies van 547 levens.

HMS Implacable

In dienst gesteld op 10 september 1901 maakte het schip deel uit van de Kanaalvloot bij de mobilisatie in 1914. Zoals vele Britse pré-dreadnoughts werd ze in maart 1915 naar de oostelijke Middellanse zee overgeplaatst in verband met de Dardanellencampagne. Op 22 maart 1915 arriveerde ze vervolgens in Taranto, waar ze samen met de Italiaanse vloot de ingang tot de Adriatische zee zou bewaken tegen een uitvaren van de K.u.K marine. Vanaf november 1915 werd ze gebaseerd in Thessaloniki in verband met de operaties aldaar. Van hier uit werd ze ingezet bij allerhande escorte taken en bij de blokkade van Griekenland en de Bulgaarse kust. In juli 1917 keerde ze definitief terug naar de Britse eilanden en werd haar bemanning gebruikt om nieuwe anti-duikboot schepen te bemannen. In 1922 werd ze gesloopt.

HMS Irresistible

In dienst gesteld in 1902, maakte ze bij de mobilisatie in 1914 deel uit van de Kanaalvloot. Daarbij transporteerde ze ondermeer troepen voor de verdediging van Oostende op 25 augustus 1914 en bombardeeerde ze Duitse stellingen nabij de kust. In februari 1915 werd ze naar de oostelijke Middellandse zee overgebracht om de Dardanellencampagne te ondersteunen. Bij de bombardementen van de forten op 18 maart 1915 liep ze op een mijn. De mijn ontplofte ter hoogte van de stuurboord-machinekamer, en deze liep onmiddelijk onder. Het langsschot tussen de stuurboord- en bakboord machinekamers begaf het onder de druk van het water en ook de bakboordmachines liepen onder. Hierdoor viel het schip stil en werd ze overgeleverd aan de sterke stroming in de Dardanellen. Doordat zowel stuurboord als bakboord machinekamers onderliepen werd wel vermeden dat het schip, zoals de meeste schepen uit het pré-dreadnought tijdperk bij grote onderwaterschade, kapseisde, en kon het grootste deel van de bemanning nog gered worden (ongeveer 150 bemanningsleden van de 750 kwamen om). De Ocean werd gezonden om het stilliggende ship weg te slepen, maar deze liep zelf aan de grond. Het schip verdween onbemand in de avondschemering en in de rook van het felle Turkse artilerievuur. Voor het eerst sinds de Napoleontische oorlogen was een Brits slagschip verlaten en toch blijven drijven in de buurt van de vijand! De mogelijkheid bestond nu dat het meest ondenkbare zou gebeuren, namelijk dat het door Turkse troepen zou worden buitgemaakt. Daarom werden er na zonsondergang torpedobootjagers op uit gezonden om haar te torpederen, doch deze konden geen spoor van het schip vinden. Volgens Turkse bronnen werd het schip door de stroming tot onder de lopen van een zware batterij kustverdedigingsgeschut gevoerd en door deze tot zinken gebracht.


Bronnen:

  • R. Gardiner, R. Chesnau, E. Kolesmik (eds.) Conway's All the World's Fighting Ships,1979.
  • R.A. Burt, British Battleships 1889-1904, 1988.
  • O. Parkes, British Battleships "Warrior" 1860 to "Vanguard" 1950, 2de ed. 1973.
  • D.K. Brown, Warrior to Dreadnought, Warship Design and Development 1860-1905.
Afkomstig van WO1Wiki NL, de Vrije Encyclopedie. "http://www.forumeerstewereldoorlog.nl/wiki/index.php/Formidable_klasse"
Personal tools