/** * */

M-Gerät (Dikke Bertha)

(Doorverwezen vanaf Dikke Bertha)
Enlarge
M-Gerät, "Dikke Bertha"
Gebouwd door: Krupp
Bouwjaar: 1913-?
Gewicht geschut: 426000kg
Totale lengte:
Lengte loop: 504 m
Gewicht granaat: 800 kg of 400kg
Kaliber: 420 mm
Elevatiehoek: 0° tot 65°
Traverse: {{{traverse}}}
Vuursnelheid: 10 schoten/uur
Mondingssnelheid: 400 m/s
Bereik: 9300 m (zware granaat) tot 12.25 km (lichte granaat)
Gebruik: ultra zwaar geschut
Bijzonderheden:


Volledige officiële naam: 42 cm M-Gerät i.R.L.


Inhoud

Ontstaan

  • Zoals vermeld in het artikel over het Gamma Gerät was het leger niet helemaal tevreden met dit geschut. Het had wel uitstekende ballistische eigenschappen doch zijn afhankelijkheid van spoorlijnen en een totaal vervoersgewicht van 327 ton waren toch wat teveel van het goede. Daarom vroeg het leger om een nieuw ultra zwaar geschut dat wat aan granaatgewicht mocht inleveren doch veel mobieler moest zijn.
  • Het ontwerp van het nieuwe geschut verliep in verschillende stadia waarbij men begon met ultra zware uitvoeringen van minenwerfer en uiteindelijk uitkwam bij het M-Gerät ( andere aanduidingen Dikke Bertha , 42-cm-Mörser i.R., Kurze Marinekanone14)

Beschrijving

  • Buiten het kaliber van de loop het dit geschut weinig gemeen met het Gamma-Gerät.De loop was 1.68 m korter dan deze van het Gamma-Gerät en de wanden ook dunner daar het lichtere granaten verschoot. I.p.v. de loop die 22 ton woog in het Gamma-Gerät woog deze in het Bèta-Gerät 13 ton.
  • Het verschoot granaten van 800 kg. Met zijn wielen en schild lijkt het wel op een gewoon stuk veldgeschut, maar dan enorm vergroot.
  • Het woog "slechts" 43 ton en had geen bedding van 45 ton nodig. Als bedding was werden er speciale stalen matten ontworpen waarop de wielen werden gereden. Dezen zakten echter in de modder weg en later werd er toch een kleine stalen bedding voorzien om onder de wielen te plaatsen. Het staartstuk van het affuit rustte op een stalen boog wat een traverse van 20 graden toeliet.
  • Het wapen werd in 5 delen opgebroken voor transport achter tractors op de weg. Het probleem was dat het leger eigenlijk alleen maar stoomtractors van deze trekkracht had. Het was ondenkbaar die te gebruiken want bij elke verplaatsing (het stuk moest dicht bij het front geplaatst worden) waren deze veel te zichtbaar en een geweldig doel. Daarom requireerde men civiele tractors met verbrandingsmotoren ondermeer bij circussen die blijkbaar ook zulke zware lasten vervoerden. Ook ontwikkelde men het nodige tuig om de wagens met paarden te trekken, dit is voor zover geweten echter nooit gebruikt.

Inzet

Granaat met huls van het M-Gerät tentoongesteld in het fort van Loncin. De granaat met de rode pijl aangeduid is een 21 cm granaat, waartegen het fort eigenlijk gepansterd was
Enlarge
Granaat met huls van het M-Gerät tentoongesteld in het fort van Loncin. De granaat met de rode pijl aangeduid is een 21 cm granaat, waartegen het fort eigenlijk gepansterd was
.
  • Luik: Door een bliksemaanval door Ludendorff wisten de Duitsers het centrum van Luik te bezetten voor de Belgen er zelfs maar doorhadden dat er in de intervals tussen de forten een aanval was. Dit had als gevolg dat de Belgische bevelhebber Generaal Leman de intervaltroepen liet terugtrekken en de forten dus enkel op zichzelf waren aangewezen. Er was één batterij met twee M-Geräten (batterij Wesener) op dit moment in Duitsland beschikbaar, en waar kon men deze beter opstellen dan op een plein in het centrum van Luik ! (er waren ook 8 stuks Van hieruit konden alle forten systematisch beschoten worden, zonder enige vrees voor represailles, want men zat buiten het bereik van de (verouderde) kanonnen van de forten. Naast het feit dat er maar twee stuks voorhanden waren was er slechts een belachelijk laag aantal granaten aan het begin van de oorlog beschikbaar: 47 granaten per geschut (gemiddeld voor M-Gerät en Gamma-Gerät.)
  • Namen. Bij de belegering van Namen werden de twee zelfde M-Geräte en de 8 Škoda 30.5 cm Mörser M.11 van Luik terug ingezet. In tegenstelling tot Luik, waar men eerst (met zware verliezen, 10 000 man) een infanterieaanval tussen de forten door had gedaan vertrouwde men, nu men de capaciteiten ervan kende, op het geschut. Men liet deze eerst één voor één de forten in puin schieten , en daarna was de overgave een voldongen feit. De belegering begon op 18 augustus 1914 , de beschieting op 21 augustus en de overgave kwam reeds op 25 augustus. Op vier dagen had het nieuwe zware geschut een gefortificeerde plaats doen capituleren !
  • Maubeuge: Hier werden 2 42cm M-Gerät ingezet samen met 8 stuks Škoda 30.5 cm Mörser M.11 en 8 batterijen 21cm. De gefortifieerde plaats Maubeuge (zie ook Beleg van Maubeuge) bestond uit 6 forten en 7 tussenwerken, had een omtrek van 35 km en had een garnizoen van ongeveer 50000 man (ongeveer 2/3de reservisten) met 460 kanonnen. De forten waren echter nauwelijks of niet van een betonnen deklaag voorzien en waren nog grotendeels uit baksteen bedekt met aarde opgetrokken. De belegering duurde van 28 augustus 1914 tot 8 september. Hierdoor werden 60 000 essentiële Duitse soldaten onttrokken aan de veel belangrijkere eerste Slag aan de Marne. Na de overgave bliezen de Duitsers wat er overbleef van de forten op, omdat het mogelijk was na de Slag aan de Marne dat deze terug in Franse handen zouden vallen. Hierdoor is het heden onmogelijk de uitwerking van het Duitse geschut goed in te schatten.
  • Antwerpen
  • Verdun
  • Ieper Het gebruik van het geschut daar staat ter discussie: zie het : forum, maar het is ondertussen wel aangetoond dat het geschut wel degelijk tegen Ieper is ingezet.

Varianten

Er zijn geen varianten of veranderingen van het geschut gekend. Wel werd het affuit gebruikt, met lichte modificaties, om er een 305mm L 30 howitzer/kanon in te leggen. Dit resulteerde in het Bèta-M Gerät.

Overblijfselen

Het metalen model in het Musée de l'Armee. Een aanrader is op de foto te klicken en in groot formaat de geweldige hoeveelheid détail van dit model te zien.
Enlarge
Het metalen model in het Musée de l'Armee. Een aanrader is op de foto te klicken en in groot formaat de geweldige hoeveelheid détail van dit model te zien.
.


Er zijn zeer weinig documenten of artefacten van het M-gerät overgebleven buiten granaten. Het belangrijkste is misschien wel een industrieel metalen model op redelijk grote schaal (voor zover ik herinner een halve meter lang) Dat misschien nog als mock-up bij de ontwikkeling van het origineel heeft gediend, dat in het Musée de l'Armée in Parijs staat opgesteld.

De "houten Bertha"

In 1932 bouwde een zekere meneer Emil Cherubin een full scale replica (min of meer correct) van de Dikke Bertha. Met dit ding deed hij verscheidene tours doorheen Duitsland als ware het een circus. Vaak verschijnen er nog op E-bay postkaarten van deze houten replica. Dit gaf vroeger de verkeerde indruk dat toch nog een M-Gerät in Duitsland de oorlog en het Verdrag van Versailles had overleefd. (Dit samen met de verwarring met het Gamma Gerät waarvan er zeker één de oorlog overleefde en in Nazi Duitsland werd gebruikt.)

De replica van Loncin

Tijdens een recent bezoek van Loncin vertelde de gids ons dat er een replica op ware grootte van het M-gerät in aanbouw is voor opstelling in de gracht van het fort. Maar nog niet te vlug juichen, de voorziene afwerkingsdatum ligt in 2011. Ik weet niet uit welk materiaal het wordt gebouwd, maar metaal zoals het origineel lijkt me toch onwaarschijnlijk.

Beoordeling

  • Een wonderwapen was het misschien niet. Wel was het een zeer effectief geheim wapen in het begin van de oorlog dat belangrijke strategische beslissingen forceerde. In het begin van de oorlog was het bereik voldoende om aan het meeste conterbatterijgeschut te ontsnappen.
  • Later veranderde dit echter en werd het stuk steeds maar kwetsbaarder omdat het redelijk dicht, terwijl het bereik van zwaar en middelzwaar geschut steeds maar toenam, aan het front moest worden opgesteld.
  • Daarom nam het Duitse leger de beslissing om verder reikende langere 305mm lopen in het affuit in te leggen Bèta-M Gerät (de Schwere Karteune)
  • Ook bleek het niet zo effectief tegen de gemoderniseerde forten van Verdun. Soms werd wel eens een gewelf doorboord of een geschutskoepel buiten werking gesteld, en werden de zenuwen van de mannen in de beschoten forten tot het uiterste gespannen, maar de dagen van de spectaculaire resultaten op enkele dagen zoals te Luik waren voorbij.
  • Daarenboven bleven er weinig doelen over die de inzet van zulk zwaar geschut rechtvaardigden. Ga je het gebruiken in de hoop een paar dugouts te raken ? Vergeet niet dat de lopen slechts een beperkte levensduur hebben en een granaat veel kost en dat de hoeveelheid grondstoffen in Duitsland met de blokkade steeds afnam.
  • Tien stuks en 18 vervanglopen werden gebouwd, maar het is niet duidelijk of dit productiecijfers van het Bèta gerät alleen zijn of deze van Bèta en Gamma Gerät samen.
  • Niet te onderschatten is ook het morele effect, meestal namen troepen onder zwaar vuur aan dat ze onder vuur van Dikke Berthas lagen wat het moraal verlaagde. (net zoals in de tweede wereldoorlog elk Duits geschut door de ogen van de geallieerde soldaten plots een gevreesde 88'er werd en de meeste tanks als Tiger tanks werden aanzien door onervaren troepen)
  • Eén kanon werd door Amerikanen buitgemaakt en naar de VS verscheept. Daar stond het op de Aberdeen Proving Grounds (een soort studiecollectie en museum van het leger) In 1954 werd het om onverklaarde redenen verschroot ! (Terwijl het er nog vol staat met eerste wereldoorlog-artillerie)
  • Voor de andere Duitse 42 cm houwitzer die vaak met deze wordt verward zie het Gamma Gerät.
De Belfort en Lakenhallen van Ieper tijdens de "Brand van de Lakenhallen" op 22 november 1914. Het enorme gat in de Lakenhallen, is mogelijk veroorzaakt door een Dikke Bertha geschut.
Enlarge
De Belfort en Lakenhallen van Ieper tijdens de "Brand van de Lakenhallen" op 22 november 1914. Het enorme gat in de Lakenhallen, is mogelijk veroorzaakt door een Dikke Bertha geschut.


Hulzen voor de Dicke Bertha, met een €1 muntstuk op de voorste huls, in het Koninklijk Museum van het Leger en de Krijgsgeschiedenis in Brussel.
Enlarge
Hulzen voor de Dicke Bertha, met een €1 muntstuk op de voorste huls, in het Koninklijk Museum van het Leger en de Krijgsgeschiedenis in Brussel.
Personal tools