/** * */

Bayernwald

Duitsers op uitkijk
Enlarge
Duitsers op uitkijk
Reconstructie van loopgravenstelsel
Enlarge
Reconstructie van loopgravenstelsel

Bayernwald is het restant van een Duitse verdedigingsstelling uit de Eerste Wereldoorlog, gelegen aan de Voormezelestraat langs het Croonaertbos te Wijtschate in Vlaanderen, bestaande uit een loopgravenstelsel, een mijnschacht en bunkers. Het is de enige Duitse 'site' in Vlaanderen waarvan de belangrijkste onderdelen in de oorspronkelijke staat bewaard zijn gebleven. Recentelijk gerestaureerd, vormt Bayernwald een uniek stukje tastbare oorlogsgeschiedenis.

Inhoud

Geschiedenis

Bayernwald ligt op een heuvel en is een stuk van de eerste Duitse linie van 1915 tot aan de zomer van 1917. De heuvel biedt een weids uitzicht over het front en er werd dag en nacht om gevochten vanwege de strategische ligging, zowel bovengronds als ondergronds. Voortdurend werd de stelling beschoten, 's nachts door artillerie en overdag met machinegeweren. Deze wat hoger gelegen plek was al in november 1914 door de Beierse troepen van kroonprins Rupprecht van Beieren (met o.a. koerier Adolf Hitler in de gelederen) veroverd en kreeg daarom officieel de naam Bayernwald.

750 meter verder richting Ieper lagen de Britten. In Bayernwald waren de Duitsers niet gerust op de afloop van wat te gebeuren stond. De blauwe klei ('blue bastard clay') die ze wat verderop bij het ‘Bois Carré’, bij Sint-Elooi en ook bij de ‘Hollandsche Schuur’ zagen, wees erop dat de Britten tunnels aan het graven waren. De Duitsers begonnen met de bouw van luisterschachten. Met stethoscopen probeerden ze de Engelsen te traceren of met antimijnen de tunnels te vernietigen. Maar hun plannen mislukten. Want op 7 juni 1917 lieten de Britten tussen Ieper en Mesen 24 dieptemijnen ontploffen. Vijf daarvan explodeerden niet. Duizenden tonnen aarde, beton, stellingen, wapentuig en Duitse soldaten vlogen de lucht in. De ontploffing omvatte in totaal 500.000 kg springstof en was hoorbaar tot in Londen.

Tijdens de daarop volgende Britse verrassingsaanval werd Duits gebied veroverd. Over Bayernwald zeggen de Britten achteraf dat het de best verdedigde ondergrondse sector in Vlaanderen was.

Een kilometer naar het westen ontploften er die dag nog twee mijnen bij de 'Hollandsche Schuur' gelegen in de Vierstraat. Deze mijnen hebben drie enorme poelen achtergelaten in het landschap, die nog duidelijk herkenbaar zijn.

Een maquette in het MMP
Enlarge
Een maquette in het MMP

Kenmerken

Bayernwald ligt op een hoogte van 40 meter en was dus van grote strategische waarde. Wie op een hoogte of heuvel ligt, heeft een beter uitzicht over het front. Hij kan trefzeker richten en zijn stellingen gemakkelijker verdedigen. Daarom leverden Franse en Beierse soldaten in november 1914 een verbeten strijd om het bezit van deze stelling.

Bayernwald bestaat nu uit twee Duitse mijngangen, een mijnschacht en een loopgravenstelsel met vijf bunkers. De bunkers hebben een hoogte van 1,20 meter en zijn bedoeld als veilig onderkomen tijdens beschietingen. De meeste bunkers waren van gegoten beton. Dichtbij de frontlijn bouwden de Duitsers geprefabriceerde bunkers met betonstenen omdat het te gevaarlijk was om bunkers te gieten. De resterende bunkers behoorden tot beide types en dateren van de zomer van 1916. Ze werden gebouwd op gegoten platforms en rustten op een zachtere stabiliseringslaag. De bunkers bestonden uit twee kamers die binnenin verbonden waren door een deuropening. Iedere kamer had een koker die als schoorsteen gebruikt kon worden of voor een periscoop.

In het oorspronkelijke Bayernwald stonden in september 1918 tien betonbunkers die samen ruimte boden aan 47 soldaten. Na de oorlog werden de betonstenen gebruikt voor de wederopbouw, zodat dit bunkertype zeldzaam is geworden. Door de hoge grondwaterstand werden de loopgraven vooral gebouwd op zandzakken. De vele beschietingen maakten er een modderpoel van. De Duitsers begonnen daarom in het voorjaar van 1916 met de aanleg van een goed verdedigbare tweede lijn met loopgraven en betonbunkers op de site zelf. Via een smalspoorlijn werden alle materialen tot op de site aangevoerd. Ze trokken zich in februari 1917 bijna volledig op deze nieuwe frontlijn terug. Wel bleven er nog een aantal verbindingsloopgraven bestaan naar enkele vooruitgeschoven posten. Een ervan bevindt zich op de tegenwoordige site.

De huidige Duitse loopgraven zijn volledig gereconstrueerd op basis van archeologisch onderzoek. De onderbouw van de loopgraaf bestaat uit omgekeerde A-frames met loopplanken zodat het water kan worden afgevoerd. De wanden worden gesteund met stevig verankerd vlechtwerk in wilgentenen.

In 1971 is de eerste mijnschacht (Bertha 4) met daar boven de resten van een houten schachthuis per toeval door de familie Becquart ontdekt. Deze schacht is 25 meter diep maar door het grondwater is de schacht net zoals alle andere schachten en dug outs niet toegankelijk. In het houten schachthuis stond een windassysteem om klei naar boven te halen of om de ‘mijnwerkers’ naar beneden te laten. De bestaande constructie is nog 17 meter diep. Er zijn nog restanten van een luchtpijp en van een ijzeren ladder.

Nabij Bayernwald staat een monument opgedragen aan de Franse luitenant Lasnier en een Britse begraafplaats, Croonaert Chapel Cemetery.

Bezoek

Deze unieke site met zijn originele loopgraven is beschermd en alleen toegankelijk na reservering. Voor meer informatie: Toeristische Dienst van Heuvelland, Reningelststraat 11, 8950 Kemmel, tel. 057/450 455 of fax 057/448 999 of email toerisme@heuvelland.be. Men krijgt een toegangscode die bij de Toeristische Dienst kan worden afgehaald. Groepsbezoek wordt vriendelijk gevraagd om enige tijd vooraf te reserveren.

Links

Toerisme Westhoek

Afkomstig van WO1Wiki NL, de Vrije Encyclopedie. "http://www.forumeerstewereldoorlog.nl/wiki/index.php/Bayernwald"
Personal tools