Forum Eerste Wereldoorlog Forum Index Forum Eerste Wereldoorlog
Hét WO1-forum voor Nederland en Vlaanderen
 
 FAQFAQ   ZoekenZoeken   GebruikerslijstGebruikerslijst   WikiWiki   RegistreerRegistreer 
 ProfielProfiel   Log in om je privé berichten te bekijkenLog in om je privé berichten te bekijken   InloggenInloggen   Actieve TopicsActieve Topics 

Toen gingen in heel Europa de lichten uit

 
Plaats nieuw bericht   Plaats Reactie    Forum Eerste Wereldoorlog Forum Index -> Boeken en recensies Actieve Topics
Vorige onderwerp :: Volgende onderwerp  
Auteur Bericht
Yvonne
Admin


Geregistreerd op: 2-2-2005
Berichten: 45667

BerichtGeplaatst: 21 Nov 2010 16:23    Onderwerp: Toen gingen in heel Europa de lichten uit Reageer met quote

Toen gingen in heel Europa de lichten uit

( een twee in een recensie)

De Nederlander Koen Koch schreef een voortreffelijk overzichtswerk over de Grote Oorlog. Net zo goed is het boek dat de Brit Mark Thompson maakte over diezelfde oorlog in Italië.
In Engeland, Frankrijk en België is die van 1914-1918 ’De Grote Oorlog’. En niet het bloedbad dat er vijfentwintig jaar later op volgde. In vrijwel elke Belgische en Noord-Franse stad, in elk dorp, en in elk gehucht staat een monument voor de slachtoffers van wat een Duits historicus ’de oercatastrofe’ van de twintigste eeuw heeft genoemd.

In ons land staat de Eerste Wereldoorlog volledig in de schaduw van de Tweede. Het is een ’blinde vlek in ons historisch bewustzijn’, aldus de historicus M.C. Brands. De reden ligt voor de hand: Nederland stond gemobiliseerd en wel in de coulissen. Wij waren toeschouwers.

In de vaderlandse geschiedschrijving is WO I er dan ook bekaaid vanaf gekomen. In die leemte is nu voorzien door een handzaam overzichtswerk van de Groningse hoogleraar Koen Koch. Zijn ’Een kleine geschiedenis van de Grote Oorlog’ doet niet onder voor boeken van zijn Britse, Duitse en Franse collega’s. Kochs analyse van de oorzaken, van de politieke en militaire aspecten, en van de rampzalige gevolgen is inzichtelijk en zeer leesbaar. De voor het volgen van de slag onontbeerlijke kaarten zijn overzichtelijk en duidelijk.

De ’eerste totale en geïndustrialiseerde oorlog’ begon als een strafexpeditie van het Habsburgse Rijk, Oostenrijk-Hongarije, tegen Servië, waar in Sarajevo een 19-jarige terrorist de Oostenrijkse troonopvolgers Franz Ferdinand en diens vrouw Sophie had doodgeschoten. Dit leidde tot een internationale crisis die geen staatsman kon of wilde oplossen. Het opmerkelijke is dat niemand zich enige illusies maakte over de afloop en de duur van de oorlog. Het zou geen ’fris en vrolijk’ avontuur worden waarna iedereen met Kerst weer thuis bij de boom zou zitten. De agressors Duitsland en Oostenrijk wisten van meet af aan dat ze niet konden winnen. De Oostenrijkse opperbevelhebber Conrad von Hoetzendorf voorzag een ’glorieuze ondergang’. En zelfs dat bleek een te rooskleurige inschatting.

„In heel Europa gaan de lichten uit”, zei de Engelse minister van buitenlandse zaken Grey. Later zou premier Lloyd George verklaren dat men ’de oorlog was in gestruikeld’. Dat is, zoals Koch terecht opmerkt, te gemakkelijk. Politiek is mensenwerk. Ze waren er zelf bij.

Wat voor de staatslieden geldt, geldt in nog sterkere mate voor de krijgsheren. Het verloop van de oorlog werd aan beide kanten gekenmerkt door een blind geloof in het offensief, kortzichtigheid, en, op een enkele uitzondering na, een verbijsterende minachting voor de manschappen die met hun leven betaalden voor de blunders van de generaals. De soldaten waren kanonnenvoer die de gehaktmachines van Verdun, de Somme en Ieper werden ingestuurd. Bij zoveel kille onverschilligheid is het moeilijk iemand aan te wijzen die zijn collega’s overtrof, maar de Britse opperbevelhebber Douglas Haig komt een heel eind, zo blijkt uit het boek van Koch.

Een van de intrigerendste vragen is waarom de soldaten niet en masse de wapens hebben neergelegd. In het voorjaar van 1917 braken er na het zoveelste debacle muiterijen uit in het Franse leger, maar de soldaten besloten toch dat de Duitsers en niet de eigen bevelhebbers de vijand waren.

Koch is een goede gids op de slagvelden, maar zelden is de horror van de oorlog beter beschreven dan in ’The White War’ van de Engelse historicus Mark Thompson. Zijn boek behandelt wat wel een side show van de oorlog is genoemd, het Oostenrijks-Italiaanse front. Italië was in 1915 in de hoop op territoriaal gewin overgelopen van het Duits-Oostenrijkse naar het geallieerde kamp,

Spotprent van Albert Hahn jr.: 'Van Mensch-Aap tot Aap-Mensch'.

Het belang van dit front mag dan ondergeschikt zijn geweest aan wat zich in Noord-Frankrijk, Rusland en Vlaanderen afspeelde, dat kan niet afgelezen worden aan de verschrikkingen die vooral de Italiaanse soldaten moesten ondergaan. Douglas Haigs grootste concurrent voor de hoofdprijs zinloos bloedvergieten is de Italiaanse generaal Luigi Cardona, bijgenaamd ’De Gebalde Vuist’. Hij joeg zijn nauwelijks getrainde, slecht bewapende mannen barrevoets de besneeuwde bergen in om daar neergemaaid te worden door de Oostenrijkers. De aanblik was soms zelfs de verdedigers te veel. Volgens Thompson spoorden zij de Italianen bij tijd en wijle aan rechtsomkeert te maken.

Zoveel mededogen kende het Italiaanse opperbevel niet. Om de discipline te handhaven werd bijna 2000 jaar na dato het Romeinse systeem van decimeren weer ingevoerd. De soldaat die na een mislukt offensief de pech had om nummer 10 in de rij te zijn, werd geëxecuteerd. De politieke consequenties van deze stijl van oorlogvoeren bleken fataal voor de toch al broze Italiaanse (semi)democratie. Het fascisme van oorlogsveteraan Benito Mussolini werd verwekt in de loopgraven van het vergeten front.

© Trouw 2010,
(c) http://www.trouw.nl/cultuur/boeken/article3304229.ece/Toen_gingen_in_heel_Europa_de_lichten_uit_.html
_________________
Met hart en ziel
De enige echte

https://twitter.com/ForumWO1
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privé bericht Verstuur mail Bekijk de homepage
Berichten van afgelopen:   
Plaats nieuw bericht   Plaats Reactie    Forum Eerste Wereldoorlog Forum Index -> Boeken en recensies Tijden zijn in GMT + 1 uur
Pagina 1 van 1

 
Ga naar:  
Je mag geen nieuwe onderwerpen plaatsen
Je mag geen reacties plaatsen
Je mag je berichten niet bewerken
Je mag je berichten niet verwijderen
Ja mag niet stemmen in polls


Powered by phpBB © 2001, 2002 phpBB Group