Forum Eerste Wereldoorlog Forum Index Forum Eerste Wereldoorlog
Hťt WO1-forum voor Nederland en Vlaanderen
 
 FAQFAQ   ZoekenZoeken   GebruikerslijstGebruikerslijst   WikiWiki   RegistreerRegistreer 
 ProfielProfiel   Log in om je privť berichten te bekijkenLog in om je privť berichten te bekijken   InloggenInloggen   Actieve TopicsActieve Topics 

Robert K. Massie - Nicholas & Alexandra

 
Plaats nieuw bericht   Plaats Reactie    Forum Eerste Wereldoorlog Forum Index -> Boeken en recensies Actieve Topics
Vorige onderwerp :: Volgende onderwerp  
Auteur Bericht
louis



Geregistreerd op: 6-10-2009
Berichten: 343
Woonplaats: Leiden

BerichtGeplaatst: 04 Jan 2011 22:21    Onderwerp: Robert K. Massie - Nicholas & Alexandra Reageer met quote

Ik zag hier nog geen beschrijving van het bekende ďNicholas & AlexandraĒ van Robert K. Massie, en aangezien ik het net gelezen heb schrijf ik er maar een stukje over.

De eerste druk van het boek dateert alweer uit 1967, ik las de pocket-editie uit 1968. Deze heeft 533 vol bedrukte bladzijden exclusief introductie, inhoudsopgave, register, bibliografie, enz. Net als de ander boeken van Massie is dit een flinke pil (hoewel dit duidelijk minder omvangrijk is dan bijvoorbeeld "Dreadnought").

Het boek beschrijft het leven van de laatste Russische Tsaar Nicholaas II en zijn vrouw Alexandra. Ruwweg de eerste helft van het boek beschrijft de periode voorafgaand aan de eerste wereldoorlog; de tweede helft van het boek beschrijft de laatste 3 jaar. De oorlog zelf wordt slecht beperkt beschreven, eigenlijk alleen voor zover dat relevant is voor een goed begrip van de positie van de Tsaar. De oorlog op het front met Turkije komt zelfs helemaal niet ter sprake. Het boek focust op de interne situatie in Rusland.

Massie is een zeer begenadigd schrijver, het boek leest uitzonderlijk prettig. Massie's schrijfstijl doet mij denken aan die van Barbara Tuchman: veel uitgesponnen en strikt genomen overbodige details, sfeerbeelden en persoonlijke noten van betrokkenen. Massie verstaat deze kunst m.i. zelfs nog beter dan Tuchman. Ik ben bepaald geen fan van deze stijl (ik prefereer een wat minder omfloerste, zakelijkere, stijl, af en toe stoorde ik mij hier best aan) maar zelfs ik had vaak moeite dit boek weg te leggen. Het leest echt als een spannend boek, en de gebeurtenissen waren natuurlijk ook spraakmakend genoeg.

Nicholaas kwam nogal onvoorbereid op de troon na het onverwachte overlijden van zijn vader (Alexander III) in 1894. Zijn vader had nog het samenwerkingsverdrag met Frankrijk getekend, en bij Nicholaas' eerste bezoek aan Parijs, in 1896, hadden de Fransen, die zich zeer bewust waren van het grote belang van de samenwerking voor hun positie jegens Duitsland, een uitzonderlijk hartelijke ontvangst voor hem bereid. Ook de stad werd zo mooi mogelijk gemaakt, zulks op het absurde af (pagina 82):

Quote:
It being late September, Paris carpenters were ordered to wire artificial chestnut blooms to the famed chesnut trees to give the city its most pleasing appearance.


Massie constateert op pagina 83:

Quote:
Nicholas never forgot the outpouring of emotion displayed by the people and soldiers of France on his first visit as Tsar. In the future, this favourable impression in the heart and mind of the young Tsar was to serve France well.


Je zou verwachten dat Massie hierna constateert dat Nicholaas moeite heeft hoofdzaken van bijzaken te onderscheiden, waarom zou anders de hartelijkheid van een ontvangst op lange termijn ook maar het geringste gewicht in de schaal werpen? Die conclusie trekt doet Massie echter niet.

Dat brengt mij gelijk op het belangrijkste kritiekpunt op dit boek: Massie is nogal kritiekloos op alles wat Nicholaas deed. Als hij, tegen advies van ministers in, Rusland roekeloos blootstelt aan een oorlog met Japan, is dat niet de schuld van Nicholaas maar, geloof het of niet, van de Duitse keizer Wilhelm II! Zie de volgende samenvatting, van pagina 106:

Quote:
In the early years of the reign, along with his mother, the tutor Pobedonostsev and his uncles, Nicholas was also taken in hand by his cousin Kaiser William II of Germany. From the first months, William peered over the Tsar's shoulder, tapped him on the elbow, flattered him, lectured him and dominated him. William was nine years older than Nicholas and had become Kaiser in 1888, six years before Nicholas became Tsar. He thus had the advantage of experience as well as age and he used it vigorously. For ten years, 1894 Ė 1904, the Kaiser manipulated Russian foreign policy by influencing the youthful, susceptible Tsar. Eventually, an older and wiser Nicholas shook off him meddlesome interference. But the harm was done. Urged on by William, Russia had suffered a military catastrophe in Asia.


En dat een steeds terugkerend fenomeen: alles is de schuld van anderen dan Nicholaas. Gezien het feit dat Nicholaas een absolutistisch regerende monarch was die aan niemand verantwoording hoefde af te leggen, lijkt het mij echter ongepast om de verantwoordelijkheid voor de beslissingen die er toe doen bij anderen dan de monarch te leggen. Interessant in dit verband is wel het volgende stukje, van pagina 319, dat gaat over de gesprekken die Nicholaas voerde met de Britse gezant Hanburry-Williams:

Quote:
As far as the personal role of the Autocrat, Nicholas admitted that, while he could give any order he liked, he could not ensure that it was carried out. Often, when he found that something he had asked for had not been properly done, he said wistfully to Hanburry-Williams: 'You see what it is to be an autocrat.'


Maar heel sporadisch laat Massie iets van kritiek doorschemeren en dat is dan nog meestal nogal verhuld, zoals op pagina 557 waar Massie in een terugblik spreekt over Nicholaas "gentle, retiring nature", waarmee hij kennelijk een oorzaak van alle gebeurtenissen wil aangeven.

Het boek focust op de persoon/vader/echtgenoot Nicholaas; dat hij ook een Tsaar is en dus een politieke functie heeft lijkt over het algemeen bijzaak voor dit boek. Je leest van alles over zijn persoonlijkheid, zijn gewoontes, zijn kinderen, de omgang met zijn gezin en verder familie, zijn woningen, dagindeling, etc, etc, maar vrijwel niets over zijn daadwerkelijke besluiten en zijn daadwerkelijk invloed op het dagelijks beleid. Als het over zijn dagindeling gaat schrijft Massie dat Nicholaas elke dag op bepaalde vaste tijdstippen werkte, maar onduidelijk blijft wat hij in die tijd nu precies deed. Pas in de tweede helft van het boek wordt het boek politieker van aard, en dat is m.i. ook zeker het interessantste deel van het boek.

De eerste helft van het boek vond ik qua politieke diepgang dan ook wat behoorlijk tegenvallen. Het biedt, als je de omvang van dit boek in ogenschouw neemt, opvallend weinig inzicht in de politieke geschiedenis van Rusland 1894 - 1914. Dat neemt niet weg dat ook daar zeker interessante stukken in staan, zoals de stukken over Raspoetin en hoofdstuk 17 dat inzicht geeft in de verhouding tussen Nicholas, de ministers en de toen net bestaande Doema in de periode 1906 - 1912. Ik vond het volgende stukje daaruit op pagina 247 wel treffend. Het gaat over eerste minister Stolypin, een deugdelijk bestuurder, en geeft voor het eerst een blik op de verhouding tussen Nicholaas en zijn ministers:

Quote:
For a man who preferred clear, decisive action, working with a sovereign who believed in fatalism and mysticism was frustrating. As an example, Nicholas once returned to Stolypin a document unsigned with the note: 'Despite most convincing arguments in favour of adopting a positive decision in this matter, an inner voice keeps on insisting more and more that I do not accept responsibility for it. So far my conscience has not deceived me. Therefore, I intend in this case fo follow its dictates. I know that you, too, believe that "a Tsar's heart is in God's hands". Let is be so. For all laws established by me I bear a great responsibility before God, and I am ready to answer for my decision at any time'.


Massie beschrijft een aantal keerpunten in dit boek. Een daarvan is het besluit van Nicholaas om het bevel over het leger zelf in handen te gaan nemen, waar overigens op 1 na alle ministers fervent tegen waren, dat hij op pagina 347 als volgt samenvat:

Quote:
Thus, the military collapse of 1915 played a major part in all that was to happen afterwards. For it was the tragic and bloody defeat of the army which weakened the grip of Grand Duke Nicholas and persuaded the Tsar to take personal command of his troops. By going to the army, hundreds of miles from the seat of government, the Tsar gave up all but a vague, supervisory control over affairs of state. In an autocracy, this arrangement was impossible: a substitute autocrat had to be found. Uncertainty af first, then with growing self-confidence, this role was filled by the Empress Alexandra. At her shoulder (...) stood her Friend, Rasputin. Together they would finally bring down the Russian Empire.


Zelfs het ineenstorten van Tsarisme is dus welbeschouwd de schuld van anderen, vooral die van Raspoetin. Dit komt toch wel wat vreemd over na gelezen te hebben dat Raspoetin, geheel tegen de wil van de publieke opinie in en wetende dat Nicholaas er sterk aanstoot aan zou nemen, er bij de Tsaar op aandrong om geen oorlog met Duitsland te voeren, en zonder die oorlog was er waarschijnlijk sowieso niet zoveel aan de hand geweest. En het was toch echt de tsaar die al die incapabele ministers benoemde en die paar capabele ministers ontsloeg.

Zoals bekend stortte na ruim 2 jaar oorlog de Russische maatschappij in elkaar. Massie schrijft daarover het volgende op pagina 422:

Quote:
The underlying problem was the shortage of food an fuel. The war had taken fifteen million men off the farms, while at the same time the army was consuming huge quantities of food. The railroads which brought supplies into the capital were collapsing. Barely adequate in peacetime, the Russian railroads had now the the added load of supplying six million men at the front with food and ammunition, as well as moving the men themselves according to the dictates of the Army Headquarters. In addition, hundreds of coal trains had necessarily been added to the overtaxed system. Before the war, the entire St. Petersburg industrial region, with its giant metallurgical industries, had used cheap Cardiff coal imported up the Baltic. The blockade required that coal be brought by train from the Donets basin in the Ukraine. Creaking under this enormous military and industrial load, the railroads' actual capacity had drastically decreased. Russia began the war with 20,071 locomotives; by early 1917, only 9,021 were in service. Similar deterioration had reduced the number of cars from 539,549 to 174,346.
(...)
In February 1917, winter weather dealt Russia's railroads a final blow. In a month of extreme cold and heavy snowfall, 1,200 locomotive boilers froze and burst, deep drifts blocked long sections of track and 57,000 railway cars stood motionless.


Maar de belangrijkste oorzaak van alle ellende was waarschijnlijk wel het feit dat de Tsarevich (kroonprins) hemofilie had, Massie wordt niet moe dat te benadrukken en ook te onderbouwen. Dat was immers waardoor Alexandra onder de invloed van Raspoetin kwam.

Al met al vond ik dit een buitengewoon goed leesbaar boek dat ik eigenlijk iedereen kan aanraden die graag leest. Als je dit boek echter primair wil lezen om meer te weten te komen over de Russische deelname aan de eerste wereldoorlog, is dit m.i. geen aanrader.
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privť bericht
Boes



Geregistreerd op: 1-1-2011
Berichten: 141

BerichtGeplaatst: 04 Jan 2011 22:30    Onderwerp: Reageer met quote

Bedankt voor deze uitgebreide review. Ik kende het boek nog niet maar staat dankzij de review op mn verlanglijstje. De prijs is ook alleszins acceptabel, dus zal binnenkort wel op de plank komen!

Thanks
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privť bericht
louis



Geregistreerd op: 6-10-2009
Berichten: 343
Woonplaats: Leiden

BerichtGeplaatst: 04 Jan 2011 22:43    Onderwerp: Reageer met quote

Ook de recenties op Amazon zijn zeer positief. Ik zag daar 120 reviews, waarvan 1 met 1 ster, 1 met 2 sterren, 1 met 3 sterren, 14 met 4 sterren en de rest met de maximale 5 sterren, dat is bijzonder hoog gewaardeerd.
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privť bericht
Berichten van afgelopen:   
Plaats nieuw bericht   Plaats Reactie    Forum Eerste Wereldoorlog Forum Index -> Boeken en recensies Tijden zijn in GMT + 1 uur
Pagina 1 van 1

 
Ga naar:  
Je mag geen nieuwe onderwerpen plaatsen
Je mag geen reacties plaatsen
Je mag je berichten niet bewerken
Je mag je berichten niet verwijderen
Ja mag niet stemmen in polls


Powered by phpBB © 2001, 2002 phpBB Group